מיר

פֿונעם ניסתּר

אוי, ווער ווייסט אונדז,

ווער זשע ווייסט אונדז?

אונדז די קינדער

נאָך פֿון אַלט־פֿאָלק,

נאָך פֿון אַלטן

אַלט כּנען:

מיר וואָס האַנדלען

נאָך פֿון דעמאָלט

און מיט ברודער

און מיט סחורות,

און מיט קינדער

מיר פֿאַרקויפֿן

צו די האַרן,

צו די גרויסע, —

און מיר וואָגלען

ווי ציגײַנערס

מיט די בײַדלעך

איבער צײַטן

און מיט האָב און גוטס

און ווײַבער

און מיט קינדער

און מיט הויזראָד —

שוין פֿון לאַנג,

פֿון לאַנג, פֿון דורות

מיט די שוואַרצע

קעפּ און אויגן,

מיט געדיכטע

בערד און ברעמען,

און מיט גנבֿות

אין די שויסן

און מיט מורא

אין די אויגן,

און מיט פֿאַלשע

וואָגן, מאָסן

צו באַהאַנדלען

אַלע לענדער

אויף פֿאַרשיידענע

זיי שפּראַכן

און באַשווערן זיך

מיט שבֿועות

און בײַ גאָט

אויף אַלע מערקן…

***

ווער זשע ווייסט אונדז,

ווער זשע ווייסט אונדז,

אונדז די הענדלער

פֿון דעם אַלטוואַרג

און פֿון אַלטע

שמאַטעס, קליידער,

וואָס שוין פֿאַלט אַראָפּ

פֿון יענעם,

וואָס עס וואַלגערט זיך

אויף מיסטן, —

און פֿאַרשמירט

פֿון טעג און וואָכן

און באַשפּעט

פֿון ווילדע, פֿרעמדע,

אויסגעשמירטע

און אָפּגעריסן

פֿון די הינט

פֿון פּריצימס הויפֿן

און פֿון יונגען דאָרט

און הוזק —

גויימס קינדער

אונדז באַלאַכן

הענדלער־טאַטעס

אין די אויגן, —

אין די הויפֿן,

אויך באַגלייטן

זיי אויף גאַס

און ווײַט אויף וועג…

***

אוי, ווער ווייסט זשע,

אוי, ווער ווייסט דאָס,

וואָס מיר מיינען,

און מיר טראַכטן

אויף די פֿעלקער,

אויף די גויים,

וואָס זיי טרעפֿן

דאַרף אין גיכן,

אויף זיי קומען

און אויף זיכער

אין דער קומענדיקער צײַט? …

— זעען זיי נישט:

בײַ אונדז קינדער

אָרעם, אָרעמער

באַזונדער,

שווײַגן־שווײַגנדיק

מיט מיינען

בלאַס און בלאַסער

נאָר פֿאַרביסן,

שלינג און שלאַנג

אַזוי זיך לאָזן

שטילע, שטילע

און אין בלאַסקייט

שטילע טרעטן

מיט אַ שמייכל,

מיט אַ בלאַסן,

נאָר אַ שאַרפֿן,

אַ פֿאַרביסענעם

אויף ליפּן

און באַהאַלטענעם

אין אויגן, —

אָט אָזוי,

אַזוי זיך לאָזן

אויף דער וועלט

און זיך צעשטעלן

אין די ווינקעלעך

פֿאַררוקטע,

שטיל, נישט אָנגעזען

פֿון הינטן —

בײַ די פֿרעמדע

און די רײַכע,

בײַ די פֿריילעכע, געזונטע,

דאָרט בײַ סעודות

און צו טיש?…

— זעען זיי נישט:

אָט די קינדער —

די, אָן מאַמעס

און אָן היימען,

די אָן לענדער,

און יתומים,

בלאַס און בלאַסער

אונטער הימל, —

גייען אום,

אַרום בײַ פֿרעמדע

אומעטום

אויף הינטערטירן

און מיט הענט,

מיט הענט אַרונטער,

און מיט הענט,

מיט זיי פֿון ווײַטן,

און מיט אויגן

חלש־אויגן,

נאָר באַטראַכטן,

אויסצוקוקן,

אויסצוזען,

וואָס דאָרט בײַ יענעם —

נאָר צו זען,

נישט אָנצורירן…

— ווייסט מען דען נישט,

אַז אַזוינע

בלאַסע שמייכלער,

קאַלטע שמייכלער

קענען האָב און גוטס

פֿאַרקויפֿן

און צעטיילן זיך

מיט יעמעמס

ווײַב און קינד

און שטוב און הויזראָד

און אויף שטול

פֿון הײַנט און מלך —

מאָרגן, מאָרגן

בשעת פֿאַלן —

וועלן קרוינען,

קעניג מאַכן

חוזק, חוזקן

צו לאַכן,

חוזק חוזקן

צו זעצן

אויף דעם שטול

מיט צונג,

מיט לאַנגן?…

— אָן גאָר שׂינאה,

אָן נקמה,

נאָר אַזוי זיך

און קאַלטבלוטיק,

ווען זיי זעען,

וועלן זען

פֿרעמדנס שׂר

פֿון פֿרעמדנס מזל

פֿון אַ לאַנד,

פֿון פֿאָלק און אומה

האַלט בײַם פֿאַלן

און ירידה

און ער וואַקלט זיך

שוין וואַקלט —

אים אַ פֿוס

דאַן אונטערשטעלן?…

***

אוי, ווער ווייסט אונדז,

אוי, ווער ווייסט אונדז:

מיר וואָס יאָרן לאַנג

געשפּאַנטע

אונטער יאָך

פֿון אונדזער גורל,

פֿון אַן אַלטן

און אַ בלינדן,

אַ פֿאַרזעעניש

פֿון מדבר,

אָן אַ גוף

און אָן אַ נאָמען, —

גייען אום

פֿון פֿאָלק צו פֿעלקער,

רײַטן דורך,

דורך דורי־דורות,

און מיר האָבן

גרויסע אויגן,

נאָר מיר האָבן

שטילע אויגן,

שטיל, נאָר אַלטע שוין

און שטומע,

און מיר זעען,

נאָר מיר שווײַגן,

און מיר האַלטן

איין נבֿואה,

וואָס אויף פֿאָלק

און וואָס אויף מענטש…

זעט מען דען נישט:

מיר אַזוינע,

וואָס מיר שטיל

באַגלייבטע לײַדן

גאָר פֿאַר אַלטע,

אַלט מזלות,

וואָס שוין לאַנג,

שוין לאַנג געוועזן,

אין דער אַלטער צײַט

פֿאַרגאַנגען,

און אַ גלגול

ערגעץ בלאָנדזשעט,

אין אַ שטערנדל

אין הימל —

דאָך מיר שלעפּן

אונטערטעניק

און מיר קלאָגן זיך

פֿאַר קיינעם,

נאָר מיט אויגן

שטילע קוקן

אַלע נאַכט

אַרויף צו הימל

און מיר קוקן נאָר

און זוכן

שטערן־שטערדל

פֿון אויבן,

דאָס אין הימל

ניט פֿאַרלירן

אין דער נאַכט

דאָס — אונדזער — הויכע

אונדז אין תּפֿילה

און אויף וועג…

זעט מען דען נישט:

אונדז אויף רוקן

רײַט די צײַט

אויף יענע וועגן

און בײַ נאַכט,

בײַ נאַכט אויף זאַמדן

אין דעם שווערן

הינטערוועגן,

טרײַבט אונדז אונטער

די, פֿון אויבן,

טרײַבט אונדז גלײַך

און מיט השגחה,

שטיל אין נאַכט

און אונטער שטערן

טרײַבט אונדז, טרײַבט

און פֿירט צו עפּעס?…

***

אוי, ווער ווייסט אונדז,

אוי, ווער ווייסט אונדז:

אונדז די אייניקלעך

פֿון  ד ע ם  פֿאָלק,

פֿון דעם ריינעם בלוט

און מאַמעס,

פֿון די מאַמעס

זיך געטובֿלט

האָבן אומעטום

אין וואַסער,

אויף דער גאָר דער וועלט

אין טעכער,

אויף דער גאָר דער ערד

אין קוואַלן,

אונטער אַלע,

אַלע הימלען, —

און אין שטילסטע

ווײַט־בײַנאַכטן

יונגע טעכטער

פֿלעגן פֿירן

צו די ווײַטע

פֿעלדערקוואַלן,

יונגע כּלות

דאָרט צו טובֿלען,

אין דער נאַכט

די כּשר־לײַבער,

אין דעם וואַסער

טעכטער־קינדער

פֿאַר דעם טאָג

פֿון זייער חופּה,

פֿאַר דעם אויפֿשטעלן

פֿון דורות,

פֿאַר דעם סוד

פֿון נײַע דורות,

צו דעם פֿאָלק

פֿון עלטסטע פֿעלקער…

***

אוי, ווער ווייסט אונדז,

אוי, ווער ווייסט אונדז:

אונדז די קינדער

פֿון די מאַמעס

און די איינציקע

אין דור איצט,

אונדז שוין איינציקע

און לעצטע,

וואַס מיר גייען אום,

ווי שאָטנס,

אין די טעג,

בײַ נאַכט צו חלום,

זיך צו חלום

און אין לעבן, —

און מיר גייען אום

און קוקן

און מיר זוכן,

נאָר מיט אויגן

נאָך אַזוינע

הײַנט אין צײַטן —

אויכעט בלאַסע

און פֿאַרטראַכטע

און פֿאַרחלומטע,

פֿאַרטרוימטע,

אויכעט פֿרעמדע

צווישן אײַך: —

— אָט די בלאַסע

מיר זיי זוכן,

וואָס דער צער זיי

אין די אויגן

און דאָס פֿרעמדעניש

אין קוקן,

און נאָר שטילע,

שטילע טרעטן —

זיי באַגעגענען

אין לעבן,

זיי אַרויספֿירן

פֿון דאַנען

און זיי אָפּפֿירן

פֿון אײַך: —

ווײַל —

אויסגעלאָזט האָט

איצט זיך אַלעס,

בײַ דעם פֿאָלק

די אַלטע, שטילע

פֿון דעם פֿאָלק

די רויִק קלאָרע,

יענע זקנים

אינעם שווײַגן

און די חשובֿע

מיט אויגן,

מיט די ריינע

און געזעצטע,

וואָס זיי זאָרגן

פֿאַר דער אומה

פֿלעגן יאָרן

אויף דער עלטער

און באַשײַנען אונדז

געזינדן,

נאָר מיט קוקן שטיל

אויף טאַטעס,

אַכטונג געבן

אויף די וועגן,

נאָר מיט לערנען

מיט די אויגן,

זעלטן עצהן זיי

מיט ווערטער:

אויסגעשטאָרבן

זײַנען יענע,

אָט די קלוגע לײַט,

די שווײַגערס,

וואָס צווישן זיי,

אויך זעלטן

און נאָר שטילערהייט

באַזונדער,

אין אַ ווינקל,

אין אַ רעדל

זיך צונויפֿקלײַבן

פֿלעגן,

נאָר אַ מאָל

און שטיל באַטראַכטן,

און צווישן זיך

אין חשיבֿות,

נאָר מיט ווינקען

און מיט מיינען

אונדז, די קינדער

דאָרט באַטראַכטן,

טאַטעס קומענדע,

נאָך זיי…

— איצט מיר שטייען

אין דער מיטן,

אַלטע צײַט

איז דאָך פֿאַרגאַנגען,

נײַע וועגן

נאָך פֿאַרהוילן,

און מיר שטייען

שאָף אויף סטעפּעס

און בײַ נאַכט

און אין דער פֿינצטער

קאָפּ צו קאָפּ,

בײַ רוקן — רוקן

און צונויפֿגעדריקט

אין רעדל,

אומבאַהאָלפֿן

און דערשראָקן,

שאָף און שעפֿעלע

אויף ערדן,

עפּעס פֿילט זיך

אין בײַנאַכטן,

עפּעס קומט אָן

פֿון דער ווײַטן

און עס שרעקט אונדז

ווינט פֿון טאָלן,

נאָר ס’איז נאַכט איצט

פֿון צו זען,

און דער הימל

איז פֿאַרוואָלקנט,

און אַ בליץ

איז זעלטן־זעלטן —

וועט דען גאָט

נישט זען

דעם מעמד

און פֿאַרלאָזן

שאָף בײַ נאַכטן,

און נישט שיקן זיי

קיין פּאַסטעך

פֿאַר דעם ווינט

און פֿאַר דער צײַט?…